احیای یک رؤیای آبی؛ آیا سدِ «اعتبار» پروژه انتقال آب ارس به تبریز شکسته میشود؟
به گزارش خبرنگار تابناک از استان آذربایجانشرقی، همه چیز از سال ۱۳۸۵ آغاز شد؛ زمانی که نخستین مطالعات برای انتقال آب از رودخانه ارس به دشتهای تشنه شمالشرق دریاچه ارومیه کلید خورد. هدف ساده و در عین حال بزرگ بود: تأمین آب شرب تبریز و شهرهای مسیر. در سال ۱۳۹۰ کلیات طرح تأیید و در سال ۱۳۹۲، در ۲۶ مردادماه، بیل کلنگزنی در جلفا به زمین خورد. در طراحی اولیه، قرار بود سالانه حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب با خطوط لوله و تونلهای عریض و طویل به مقصد برسد.
اما گذر زمان، واقعیتهای سختتری را به رخ کشید. پروژه نه تنها با چالشهای فنی، که با سدهای بزرگی به نام «تحریم» و «تأمین مالی» روبرو شد. فاینانسهای خارجی که قرار بود موتور محرک این طرح باشند، به دلیل شرایط تحریمی محقق نشدند تا پروژه در برزخ کمبود بودجه، گاهی به حالت متروکه درآید و حتی قراردادهایش ملغی شود.
وضعیتی که احیا شد
با این حال، در ماههای اخیر نشانههایی از بازگشت به مسیر اصلی دیده میشود. سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، در سفر اخیر خود به آذربایجانشرقی، از احیای این پروژه خبر داد. به گفته او، پروژه انتقال آب ارس که زمانی متوقف شده بود، با پیگیریهای استاندار آذربایجانشرقی و تأکید رئیسجمهور، دوباره جان گرفته است. پورمحمدی نوید داده که سازوکارهای اداری و مناقصات در جریان است و تخصیص ۳ هزار میلیارد تومان (سه همت) برای سرعتبخشی به پروژه در دستور کار قرار گرفته است.
نقشه راه: ۱۴۰ کیلومتر، ۹۰ کیلومتر باقیمانده
اما روی زمین چه خبر است؟ یوسف غفارزاده، مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانشرقی، با جزئیات بیشتری از وضعیت این «ماراتن آبی» میگوید. کل مسیر طراحیشده ۱۴۰ کیلومتر است که تاکنون ۵۰ کیلومتر آن اجرا شده و ۹۰ کیلومتر دیگر همچنان منتظر ساخت است.
طبق گزارش آب منطقهای، ۴۰ کیلومتر از بخش ابتدایی پروژه به همراه آبگیر و ۶ ایستگاه پمپاژ از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی اجرا شده است. بخش باقیمانده نیز با مجوز «ترک تشریفات مناقصه» به قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا واگذار شده است. البته در آبانماه ۱۴۰۴، مجوز تغییر منابع مالی از ارزی به ریالی صادر شد تا شاید گره کور تأمین مالی باز شود.
در بخش عملیاتی نیز، کارهایی در جریان است؛ از خاکبرداری مخزن ۶۰ هزار مترمکعبی در نزدیکی روستای پیراسحاق گرفته تا تملک ۳۲ هکتار زمین برای تصفیهخانه و مخزن ۹۰ هزار مترمکعبی در نزدیکی مرند که عملیات تسطیح آن در حال انجام است.
مطالبهای که به مقصد رسیده است؟
استاندار آذربایجانشرقی، بهرام سرمست، در دیدار با وزیر نیرو، انتقال آب ارس را «حیاتیترین» پروژه استان خواند و تسریع در تخصیص منابع مالی را به عنوان اصلیترین مطالبه مطرح کرد. نمایندگان مجلس نیز از این قافله عقب نماندهاند. علیرضا نوین، عضو کمیسیون عمران مجلس، با اشاره به مکاتبات دو ساله اخیر میگوید: «با وجود پیگیریها، وعدهها تاکنون محقق نشده و ضرورت دارد موضوع تأمین مالی با جدیت دنبال شود.»
اکنون، نگاهها به سفر رئیسجمهور دوخته شده است. مردم تبریز، مرند و شبستر، در میان تنشهای آبی، چشمانتظارند که آیا تخصیص سه همت اعتبار در سال جاری، همان «آب حیات» لازم برای پایان دادن به این انتظار طولانی است یا خیر. پروژه انتقال آب ارس، حالا به مرحلهای رسیده که دیگر بهانه مالی نباید مانع پیشرفت آن شود؛ چرا که ۹۰ کیلومتر باقیمانده، نه فقط فاصله جغرافیایی، بلکه فاصله میان «وعده» و «عمل» برای رفع عطش یکی از بزرگترین کلانشهرهای ایران است.
باید دید در پسِ این وعدههای مالی و پیگیریهای مسئولان، آیا چرخش توربینها و جریان یافتن آب ارس در لولهها، به زودی به اخبار خوشِ پایانبخش این گزارشهای بیست ساله بدل خواهد شد یا خیر.