وقتی کمآبی فرصت میشود؛ طلای سرخ راهی برای عبور از بحران کمآبی است
به گزارش خبرنگار تابناک در استان خراسانشمالی، زعفران سالهاست که نامش با خراسان گره خورده است؛ محصولی ارزشمند که از دل خاک سر برمیآورد و با رنگ و عطر خاص خود، به یکی از مهمترین محصولات اقتصادی و صادراتی کشور تبدیل شده است.
خراسان شمالی نیز در سالهای اخیر توانسته جایگاه قابل توجهی در تولید این محصول به دست آورد و توسعه کشت زعفران، بهویژه در شهرستانهایی همچون فاروج، شیروان و اسفراین، مسیر تازهای را پیش روی کشاورزی استان قرار داده است.
در شرایطی که کاهش منابع آبی و تداوم خشکسالی به یکی از مهمترین دغدغههای بخش کشاورزی تبدیل شده، بسیاری از کارشناسان معتقدند توسعه کشت محصولات کمآببر و دارای ارزش اقتصادی بالا میتواند راهکاری مؤثر برای اصلاح الگوی کشت باشد و زعفران یکی از مهمترین این محصولات به شمار میرود.
زعفران؛ محصولی سازگار با کمآبی
زعفران نسبت به بسیاری از محصولات کشاورزی نیاز آبی کمتری دارد و زمان اصلی نیاز آن به آب نیز در بخشی از سال است که فشار کمتری بر منابع آبی برای کشت سایر محصولات وجود دارد.
همین ویژگی موجب شده است که در سالهای اخیر، توسعه کشت این محصول در مناطق خشک و نیمهخشک بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند شرایط اقلیمی بخشهایی از خراسان شمالی، در کنار تجربه کشاورزان و افزایش دانش فنی بهرهبرداران، زمینه مناسبی را برای توسعه کشت طلای سرخ فراهم کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، زعفران در همه شهرستانهای خراسان شمالی کشت میشود و شهرستان فاروج از مناطق پیشرو در تولید این محصول به شمار میرود. همچنین توسعه کشت زعفران طی سالهای گذشته روند قابل توجهی داشته و این استان را به یکی از قطبهای تولید طلای سرخ در کشور تبدیل کرده است.
ارزش اقتصادی بالا؛ مهمترین مزیت طلای سرخ
یکی از مهمترین دلایل استقبال کشاورزان از زعفران، ارزش اقتصادی بالای این محصول در مقایسه با بسیاری از محصولات زراعی است.
زعفران در کنار نیاز آبی کمتر، قابلیت نگهداری مناسب و امکان فرآوری و بستهبندی دارد و همین موضوع میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای تولیدکنندگان ایجاد کند.
اما کارشناسان تأکید دارند که توسعه صرف سطح زیر کشت نمیتواند تضمینکننده موفقیت این محصول باشد و باید زنجیره تولید تا بازار، فرآوری، بستهبندی و صادرات نیز به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
اشتغالزایی در مزرعه تا فرآوری
کشت زعفران تنها به تولید محصول در مزرعه محدود نمیشود. فرآیند کاشت، داشت، برداشت، پاککردن گل، جداسازی کلاله، خشککردن، بستهبندی و عرضه محصول، زمینه فعالیت افراد زیادی را فراهم میکند.
به همین دلیل، توسعه زنجیره ارزش زعفران میتواند علاوه بر افزایش درآمد کشاورزان، فرصتهای شغلی جدیدی را در مناطق روستایی ایجاد کند و مانع از خامفروشی محصول شود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از بخش کشاورزی خراسان شمالی، زعفران ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد اشتغال مستقیم و فصلی در مراحل مختلف تولید و فرآوری دارد.
البته باید به جای توسعه بیرویه سطح زیرکشت، تمرکز اصلی بر افزایش عملکرد در واحد سطح باشد و با آموزش و استفاده از روشهای جدید، تولید بیشتری از زمینهای موجود به دست آورد.
در حال حاضر حدود 130 هزار هکتار از اراضی کشور زیر کشت زعفران قرار دارد و سالانه حدود 300 تا 350 تن زعفران تولید میشود؛ بنابراین اگر بتوان عملکرد در واحد سطح را افزایش داد، میتوان با سطح زیرکشت کمتر نیز به میزان تولید فعلی دست یافت.
توسعه زعفران باید علمی باشد
زعفران به دلیل سازگاری با شرایط خشک و نیمهخشک و ارزش اقتصادی بالا، میتواند یکی از محصولات مهم در اصلاح الگوی کشت باشد.
توسعه کشت این محصول باید بر اساس مطالعات فنی و شرایط خاک و اقلیم هر منطقه انجام شود، زیرا استفاده از پیاز نامرغوب و رعایت نکردن اصول کاشت و داشت میتواند عملکرد مزارع را کاهش دهد.
همچنین آموزش بهرهبرداران، استفاده از روشهای نوین، توسعه مکانیزاسیون و توجه به فرآوری محصول از مهمترین اقداماتی است که میتواند بهرهوری تولید زعفران را افزایش دهد.
مشکل اصلی، بازار و فروش محصول است
تولید محصول تنها بخشی از مسیر است و کشاورز پس از برداشت، بیش از هر چیز نگران فروش محصول با قیمت مناسب است. اگر فرآوری و بستهبندی در داخل استان توسعه پیدا کند و محصول با برند مشخص وارد بازار شود، بخش بیشتری از سود حاصل از تولید نصیب کشاورزان و فعالان خراسان شمالی خواهد شد.
حمایت از تولیدکنندگان، ایجاد بازارهای پایدار و کمک به صادرات میتواند آینده بهتری برای طلای سرخ خراسان شمالی رقم بزند.
طلای سرخ؛ فرصتی که باید به ارزش افزوده تبدیل شود
توسعه کشت زعفران در خراسان شمالی میتواند فرصتی مهم برای سازگاری کشاورزی استان با شرایط کمآبی باشد؛ اما تحقق این ظرفیت نیازمند نگاه جامع به زنجیره تولید است.
از مزرعه و آموزش کشاورز گرفته تا تأمین نهاده مناسب، فرآوری، بستهبندی، برندسازی و بازاریابی، همه حلقههایی هستند که باید در کنار یکدیگر تقویت شوند.
زعفران میتواند برای خراسان شمالی تنها یک محصول کشاورزی نباشد؛ بلکه فرصتی برای ایجاد اشتغال، افزایش درآمد روستاییان، توسعه صنایع تبدیلی و حضور پررنگتر در بازارهای صادراتی باشد.
طلای سرخی که امروز در مزارع استان شکوفا میشود، اگر مسیر درستی را از مزرعه تا بازار طی کند، میتواند سهم مهمی در آینده کشاورزی خراسان شمالی داشته باشد.